Kurucular ve ittifaklar için dosya

Üç kıtaya üç çapa,
gemi Boğaz'da.

Türkiye her yıl yaklaşık 20 milyar dolarlık araştırmanın karşılığında bir milyar dolarlık ürün görüyor. Bu dosya o açığı sayılarla gösterir, açığı kimsenin neden kapatmadığını anlatır ve çapaların nereye atılacağını işaretler.

01 · KURULUŞ HİKÂYESİ02 · YAPI VE PARA AKIŞI03 · BATIK HAZİNE04 · KAYNAK DOĞRULAMA
BATI · sermaye, yönetişim DOĞU · üretim, mühendislik KÖRFEZ · talep, sermaye TÜRKİYE
Value Masters AcademyÇalışma belgesi · v0.1 · Ağustos 2026
Sorumluluk reddi

Bu dosya Value Masters Academy tarafından, Tri-Anchor Partners'ın kurucuları ve ittifak adayları için stratejik tartışma amacıyla hazırlanmıştır. Bir yatırım teklifi, menkul kıymet arzı, hukuki, vergisel ya da finansal tavsiye değildir. İçerdiği rakamlar kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir ve raporlama tarihine göre değişebilir; her rakam dördüncü bölümdeki kaynak doğrulama listesinde bir satıra bağlıdır ve doğrulanmadan yatırımcı önüne çıkarılmaz. Köşeli parantez içindeki değerler gösterge niteliğindedir. Fon büyüklükleri, getiri hedefleri ve etki göstergeleri hedeftir, taahhüt değildir. Yapının hukuki, mali ve düzenleyici tasarımı için ilgili ülkelerde uzman danışmanlık gerekir. Bu belge gizlidir; alıcı dışında paylaşılamaz.

Ekli belgeler · HTML sayfa, içinde Markdown indirme bağlantısı
Strateji notuKüresel Yatırımcı İcra Komitesi NotuHaritadaki boşluk, etki ve erken aşama tezleri, talep ve karar noktası. AnalizBatık Hazine — Türkiye'nin Atıl Ar-Ge HavuzuYük, değer, dalış zorluğu, ilk yardım gemisi, çapa noktaları, beklenti. Due diligenceKaynak Doğrulama ListesiDosyadaki her sayının kaynağı, sınıfı, doğrulama adımı ve durumu.
01

Kuruluş Hikâyesi

Adından dışarı doğru yazıldı: üç çapa, Boğaz, neden şimdi, nasıl, kime ne vaat eder.

Tek çapalı gemi rüzgârla döner. İki çapalı gemi akıntıyla sallanır. Üç çapalı gemi durur; fırtınada bile olduğu yerde kalır.

Tri-Anchor Partners bu basit denizcilik bilgisinden adını alır. Üç kıtaya üç çapa atmış, Boğaz'da demirlemiş bir gemi.

Birinci çapa Batı'ya atılır: sermaye, yönetişim ve pazar. Dört kıtada yatırım yapan, itibarını fon mimarisinden alan bir küresel ortağın yapısı.

İkinci çapa Doğu'ya atılır: üretim ve mühendislik. Fikri altı ayda seri ürüne çeviren tedarik zinciri; milyonlarca kullanıcıya yazılım yetiştiren ölçek.

Üçüncü çapa Körfez'e atılır: talep ve sermaye. Kendi dönüşüm programları için Batı uyumlu, Doğu maliyetli ürün arayan ülkeler ve bu ürünlerin üretildiği yere erken girmek isteyen yatırımcılar.

Geminin kendisi Türkiye'dedir. Üç çapanın halatları burada düğümlenir.


Neden Boğaz

Boğaz iki kıtayı ayırmaz; birleştirir. Yüzyıllardır Doğu'nun malı Batı'ya, Batı'nın sermayesi Doğu'ya buradan geçti. Ticaret yolları değişti, gemiler değişti, ama coğrafya değişmedi: Avrupa'nın, Asya'nın ve Orta Doğu'nun birbirine en yakın olduğu yer hâlâ burası.

Bugün Boğaz'dan geçmesi gereken şey mal değil, dönüşüm. Doğu'da üretilip Batı'da satılabilecek, Körfez'in talep ettiği, ama üçünün de tek başına üretemediği bir şey: güvenilir, sertifikalı, yerli katma değerli fiziksel yapay zekâ ürünü. Çin üretir ama Batı'ya satamaz. Hindistan yazar ama farklılaşamaz. Batı alır ama üretemez. Körfez ister ama kimden alacağını bilmez.

Türkiye, dördünün de eksiğini tamamlayan tek liman: NATO üyesi, Gümrük Birliği içinde, Körfez'le akraba, Asya'yla komşu, üretim kültürü otuz yıllık, mühendisi genç ve çok.


Neden şimdi

Türkiye'de sermaye sorunu yok. Devlet ileri teknoloji üretimine çok yıllı taahhüt verdi, teşvik çerçevesi hazır, her yıl yüz binlerce mühendis mezun oluyor.

Yirmi yıldır eksik olan tek şey, Ar-Ge'yi ürüne çeviren disiplin. Yüzlerce teknopark, binlerce kamu destekli proje, prototip aşamasında bekleyen sayısız fikir var. Ürün az, çünkü ürün çıkarmış, sahaya indirmiş, ihracata taşımış operatör az. Hoca var, usta yok.

Buraya gelen küresel sermaye bu boşluğa hiç dokunmadı. Olgun şirket aldı, büyüttü, sattı. Çalıştı; ama dar bir havuzda, aynı otuz şirketin peşinde.

Tri-Anchor Partners kimsenin yapmadığını yapmak için kurulur: ürünü çıkmamış olanı ürüne çevirmek, ürünü üç pazara taşımak ve bunu yaparken ustayı Türkiye'de yetiştirmek.


Nasıl

Tri-Anchor Partners bir fon değil, bir platform sponsorudur. Türkiye'de Bosphorus Hub'ı kurar: havuzları, operatörleri, ülkeleri ve yatırımcıları tek noktada toplayan varlık yönetim şirketi. Bosphorus Hub'ın ilk havuzu Bosphorus Valley Fund'dır: Doğu'nun ürettiğini, Batı'nın aldığını, Türkiye'nin birleştirdiği vadi.

Üç ilke:

Getiri satın alınmaz, üretilir. Giriş noktası piyasa değerlemesi değil, ürünleştirme maliyetidir. Kamu hibesiyle prototipe gelmiş proje alınır, operatör katmanıyla ürüne çevrilir, ürün şirketi çarpanıyla çıkılır.

Çapa önce. Küresel ortak ve bir kalkınma finansmanı kuruluşu imzalamadan yerel sermaye açılmaz. Yerel sermaye küreselin peşinden gelir, önünden değil. Mentor kurulu tavsiye vermez; fona bilet koyar.

Her şirket üç pazar için doğar. Portföydeki hiçbir ürün tek alıcıya bağımlı tasarlanmaz. Körfez ve Asya, Batı, Türkiye: üç çıkış kapısı, üç çarpan.


Kime ne vaat eder

Türkiye'ye: Devletin kaynağını ürüne çeviren, şimdiye kadar eksik olan katmanı. Ürünleştirilen proje, yetişen usta, nitelikli iş, ihracata çıkan Türkiye menşeli ürün.

Küresel ortağa: Haritasındaki son boşluğu, fon mimarisi itibarını sınayacağı bir platformla doldurmak. Asya portföyüne Batı kapısı, Avrupa portföyüne üretim üssü, Körfez ofisine ilk somut araç.

Körfez'e ve bölgeye: Aradığı ürünün kaynağı ve o kaynağa erken giriş.

Yatırımcıya: Değerleme farkından değil, dönüşümden gelen getiri. Etki bir rapor kalemi değil, getirinin mekanizmasıdır: usta yetiştiren platform ürün çıkarır; ürün çıkaran platform getiri üretir.


Üç ülke, üç eksik, üç fazla

Çapaların neden tam bu üç yere atıldığını sayılar anlatır.

Gösterge
TRTürkiye
INHindistan
CNÇin
Yılda Ar-Ge'ye giren para
~20 mlr $GSYH'nin %1,46'sı
%0,65 GSYHNITI Aayog: "2'nin üzerine çıkmalı"
~550 mlr $GSYH'nin %2,8'i · 2025
Araştırmacı
~310 bintam zaman eşdeğeri
büyükama hizmete yönelmiş
7,57 milyondünyanın en büyüğü · ilk 100 kümenin 24'ü
Yılda girişimlere giden para
0,6–1,4 mlr $359 tur · medyan 600 bin $
~11 mlr $1.518 tur · tur sayısı %39 düştü
~40 mlr $%37 düşüş · yabancı katılımı yarım yılda 2,1 mlr $
Ar-Ge / girişim sermayesi oranı
14–30×açık en büyük burada
Ar-Ge küçük, sermaye büyük
~12×ama ürüne çevirme kası var
Yabancı sermayeye kapı
aralık
açık
kapanıyor2024 DYY 4,5 mlr $ · 1991'den beri en düşük
Darboğaz
Ar-Ge var, ürün yokoperatör ve çıkış eksik
Yetenek kıtlığıVC'lerin kendi ifadesi: sermaye değil
Batı'ya kapı yoküretir, satamaz
Fazlası
Doğrulanmış prototipteşvik · genç mühendis · NATO ve Gümrük Birliği
Yazılım ölçeğioperasyon disiplini · kendi IPO'sunu taşıyan yerli sermaye
Üretim hızıdonanım · robotik · tedarik zinciri

Her birinin fazlası, diğerinin eksiği

Çinüretim hızı, robotik →Türkiye→ Batı menşeli ürünBatı
Hindistanyazılım ölçeği, operasyon →Türkiye→ derin teknoloji, AB ve Körfez pazarıAvrupa · Körfez
Batısermaye, operatör →Türkiye→ dipte duran yük ürüneÇin · Hindistan · Körfez

Hiçbir ülke bunu tek başına yapamaz; her birinin eksiği kendi sınırları içinde bulunmaz. Üç çapa bu yüzden üçtür.

Üç ülke yan yana durunca tablo kendi kendini okur: her birinin fazlası diğerinin eksiğidir.

Çin yılda yarım trilyon dolarlık Ar-Ge'yi ürüne çevirmeyi biliyor; ama ürettiğini Batı'ya satamıyor, yabancı sermaye kapıdan çıkıyor. Türkiye'nin fazlası tam bu: Batı'ya açık kapı, NATO uyumlu menşe, Gümrük Birliği içinde üretim.

Hindistan yılda on milyar dolarlık sermaye çekiyor ve yatırımcıları açıkça söylüyor: sorun para değil, yetenek. Türkiye'nin fazlası tam bu: kamu parasıyla doğrulanmış prototipler, genç mühendis tabanı, savunma sanayinden çıkmış sistem mühendisliği. Hindistan'ın fazlası ise Türkiye'nin eksiği: ölçeklenen yazılım, küresel müşteri operasyonu, ve yerli sermayenin kendi başına taşıdığı bir halka arz pazarı.

Türkiye yılda yirmi milyar dolarlık Ar-Ge'ye karşılık bir milyar dolarlık girişim sermayesi görüyor; eksiği yapı ve çıkış. Bu ikisi Batı'nın fazlası: fon mimarisi ve dünyanın en derin sermaye piyasası.

Tri-Anchor Partners bu üç eksiği birbirinin fazlasıyla kapatan yapıdır. Çin'in üretim hızı Türkiye üzerinden Batı'ya gider; Hindistan'ın ölçeği Türkiye'nin derin teknolojisine biner; Batı'nın sermayesi ve operatörü Türkiye'nin dipte duran yükünü ürüne çevirir. Hiçbir ülke bunu tek başına yapamaz; çünkü her birinin eksiği, kendi sınırları içinde bulunmaz.

Üç çapa bu yüzden üçtür.


Batığı görenler

Türkiye bu batığa on yıldır tek dalgıçla iniyor. 2015'te Avrupa Yatırım Fonu'nun çapa olduğu 30 milyon Euro'luk ilk teknoloji transfer fonu kuruldu; bir büyük holding 2010'dan beri üniversite patentlerini lisanslıyor; kamu fonları ve vakıflar yirmi yıldır yerli LP olarak duruyor. Görenler var.

Olmayan şey, üçünü aynı anda taşıyan bir yapı: dış çapa sermayesiyle ölçek, sözleşmeli operatör katmanı ve üç pazara çıkış mimarisi. Bugüne kadar kazanlar bizim rakibimiz değil; akış ortağımız, eş-yatırımcımız ve yerli LP'lerimizdir. Tri-Anchor Partners tek dalgıcı kurtarma filosuna çevirmek için kurulur.


Adın sözü

Üç çapa bir söz verir: bu gemi rüzgârla dönmez, akıntıyla sallanmaz. Siyasi rüzgâr, kur akıntısı, tedarik zinciri fırtınası gelir geçer; üç kıtaya demirlemiş gemi yerinde kalır.

Boğaz'da duran, üç kıtaya bağlı, Türkiye'nin insanıyla çalışan bir platform.

Tri-Anchor Partners.


Bu belge kuruluş hikâyesidir; yapının hukuki, mali ve düzenleyici tasarımı için uzman danışmanlık gerekir.

02

Yapı ve Para Akışı

Kim sahip, kim sorumlu, kim yönetir. Yatırımcı üç soruya üç ayrı cevap ister; üçü aynı cebe girerse yatırımcı girmez.

Yatırımcı çeki TAP'a değil, fona yazılır. Yatırımcının parası sponsorun bilançosundan geçmez.

1 · Sahiplik parası
küçük · kurucu sermayesi
  1. Küresel ortak ve kurucular Tri-Anchor Partners'a sermaye koyar.
  2. TAP bu sermayeyle Türkiye'de Bosphorus Hub'ı kurar (çoğunluk hisse).
  3. TAP fona kendi çapa taahhüdünü yapar.

Bu para şirketleri kurar, fonu değil.

2 · Yatırımcı parası
büyük · LP sermayesi
  1. Yatırımcılar doğrudan Blue Valley Fund I'e taahhüt verir; sözleşme (LPA, subscription) yatırımcı ile fon arasındadır.
  2. Fonun genel ortağı GP, TAP'ın kontrolündeki ayrı tüzel kişiliktir; yasal sorumluluğu GP taşır.
  3. Fon parayı Türkiye'deki portföy şirketlerine yatırır; Bosphorus Hub'a değil.

Bosphorus Hub fonu yönetir; karşılığında yönetim ücreti ve performans payı alır.

küresel ortak + kurucularSermaye
ABD · sponsor ve sahipTri-Anchor Partners
Türkiye · yönetirBosphorus Hubyönetim ücreti + performans payı
TAP kontrolünde · sorumluGPfonun genel ortağı
yabancı LP'ler · Türk nitelikli yatırımcılar (yerli GSYF)Blue Valley Fund Iyurt dışı ana fon + yerli besleme fonu
Türkiye · anonim şirketlerPortföy şirketlerifonun sahip olduğu varlıklar
KimNereye para koyarKarşılığında ne alır
Küresel ortak + kurucularTAP (sermaye)TAP hissesi; TAP üzerinden Bosphorus Hub hissesi
Tri-Anchor PartnersBosphorus Hub (sermaye) + Blue Valley Fund (çapa taahhüdü)Hub çoğunluk hissesi + fon payı
Yabancı LP'lerBlue Valley Fund I, yurt dışı ana fonFon payı
Türk nitelikli yatırımcılarYerli GSYF → ana fona yatırırGSYF payı
Blue Valley Fund ITürkiye'deki portföy şirketleriŞirket hisseleri
Bosphorus HubPara koymaz; yönetirYönetim ücreti + performans payı
Kim sahip?Tri-Anchor Partners
Kim sorumlu?GP
Kim yönetir?Bosphorus Hub

Tek cümle: Yatırımcı taahhüdünü Blue Valley Fund I'e verir, sözleşmeyi fonun GP'siyle imzalar, GP'yi TAP kontrol eder, fonu Bosphorus Hub yönetir, fon Türkiye'deki şirketlere yatırım yapar.

Neden ayrı: Yatırımcı parası sponsorun bilançosundan geçerse sponsor bir yatırım şirketine dönüşür; ABD'de ayrı ve ağır bir düzenleme rejimine girer, yatırımcının parası ile sponsorun parası karışır ve hiçbir kurumsal LP buna imza atmaz.

Fonun hangi ülkede kurulacağı (Delaware, Cayman, Lüksemburg) ve yerli GSYF bağlantısı vergi ve sermaye piyasası danışmanlarının işidir; bu sayfa mimariyi gösterir, hukuki tasarımı değil.

03

Batık Hazine

Türkiye'nin atıl Ar-Ge havuzu: haritalı, sayılı, dipte. Yük, yükün değeri, dalış zorluğu, şansın büyüklüğü ve çapa noktaları. Kurtarma ekibi gözüyle, rakamların diliyle.

Araştırmaya giren para, ürüne giden para. Türkiye, 2024–2025.

Ar-Ge harcaması
~20 milyar $
Girişim yatırımı · geniş sayım
1,4 milyar $
Girişim yatırımı · dar sayım
0,62 milyar $

Açık 14 ila 30 kat. İki saygın kaynağın aynı yıl için birbirinin iki katı rakam vermesi, pazarın ne kadar ince olduğunun kanıtı: birkaç işlem toplamı belirliyor. Kaynak: TÜİK 2024; KPMG & 212 2025; StartupCentrum 2025.

114
teknopark · 12.800+ girişim
1.363
aktif özel sektör Ar-Ge merkezi
10.186
yerli patent başvurusu, 2024 · 2002'de 414
%17
patentli girişimlerden yatırım alabilenler · %83 atıl

Türkiye her yıl yaklaşık 20 milyar dolar Ar-Ge harcaması yapıyor. Aynı ülkede 2025'te girişimlere giden para, en dar sayımla 622 milyon dolar (StartupCentrum, 359 tur), en geniş sayımla 1,4 milyar dolar (KPMG & 212, 360 işlem, satın almalar dahil). Araştırmaya giren her 30 doların karşılığında ürüne en iyi ihtimalle 2 dolar, en kötü ihtimalle 1 dolar gidiyor.

İki sayım arasındaki fark bile bir şey söylüyor: pazar o kadar ince ki, birkaç büyük işlemin dahil edilip edilmemesi toplamı ikiye katlıyor. 20 milyar dolarlık bir Ar-Ge makinesinin çıkış kapısı, tanımına göre 600 milyon ile 1,4 milyar arasında gidip gelen bir delik.

Bu oran bir anomalidir. Dünyanın hiçbir olgun ekosisteminde araştırmaya giren para ile ürüne giden para arasında bu kadar açık yoktur. Açığın olduğu yerde ya para boşa gidiyordur ya da birikiyordur. Türkiye'de ikincisi oluyor: 114 teknoparkta 12.800'den fazla girişim, 1.363 Ar-Ge merkezi, yılda 10.000'i aşan yerli patent başvurusu, kamu desteğiyle tamamlanmış on binlerce proje; ve bunların karşısında yılda 360 yatırım turu.

Patentli teknoloji girişimlerinin yalnızca yüzde 17'si hayatında bir kez yatırım almış. Geri kalan yüzde 83, araştırması yapılmış, patenti alınmış, ürünü çıkmamış; "başarıyla tamamlandı" raporuyla kapanıp dibe inmiş yük.

Biz bu batığa kurtarma ekibi gözüyle bakıyoruz: yük ne kadar, değeri ne, dalışı ne kadar zor, kimse neden çıkarmamış ve biz nereye demir atacağız.


I. YÜK: YÜZEYDE GÖRÜNEN

Görünen, sayılabilen, adresi olan varlıklar.

Varlık Büyüklük Kaynak
Teknoloji Geliştirme Bölgesi (teknopark) 114 aktif bölge, 47+ ilde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Nisan 2026
Teknoparklarda faaliyet gösteren girişim 12.800+ Bakan açıklaması, Nisan 2026
Bunların içinde kuluçka firması ~3.000 Bakanlık TGB istatistikleri, Ağustos 2024
Akademisyen ortaklı firma ~2.100 Aynı kaynak
Yabancı veya yabancı ortaklı firma ~485 Aynı kaynak
Özel sektör Ar-Ge merkezi 1.363 aktif, 58 ilde; 2025'te 80 yeni belge Bakanlık 2025 Faaliyet Raporu
Tam zamanlı Ar-Ge insan kaynağı ~310.000 Cumhurbaşkanlığı açıklaması, 2025
Yıllık yerli patent başvurusu 10.186 (2024); 2002'de 414 idi TÜRKPATENT
Yıllık yerli faydalı model başvurusu 3.065 (2024) TÜRKPATENT
Üniversite kaynaklı patent/faydalı model 1.640 başvuru, 148 farklı üniversite (2024) TÜRKPATENT
En az bir patenti olan teknoloji girişimi 1.347 girişim, 3.065 başvuru Patent Effect, Türkiye Patent Raporu 2024

Okuma: Yük büyük ve haritalanmış. Her varlığın bir adresi, bir sicil numarası, çoğunun bir kamu destek dosyası var. Bu, çoğu gelişmekte olan pazardan farklı bir durum: Türkiye'de Ar-Ge görünmez değil, kayıtlı ve sayılı. Denizcilik terimiyle, batığın haritası devlet tarafından çıkarılmış ve kamuya açık.


II. YÜK: DİPTE DURAN

Görünmeyen ama kanıtlanmış varlıklar: tamamlanmış, ürüne dönmemiş projeler.

Gösterge Büyüklük Kaynak
Ülke toplam Ar-Ge harcaması (2024) 651,8 milyar TL ≈ 19,9 milyar USD; GSYH'nin %1,46'sı TÜİK
Özel sektör payı 422 milyar TL (%64,8) TÜİK
Merkezi bütçeden Ar-Ge'ye ayrılan (2024) 178,6 milyar TL TÜİK
TÜBİTAK'ın 2025'te desteklediği proje 10.539 proje, 14,5 milyar TL Cumhurbaşkanlığı açıklaması
Yalnızca sağlık alanında 23 yılda 14.344 proje, 82 milyar TL Bakan açıklaması, Haziran 2026
Dolaylı Ar-Ge teşvikinin özel sektör harcaması içindeki payı %25,1 (2015'te %14,8) TÜİK
Genç girişimci programına tek çağrıda başvuru 2.031 başvuru, 101 seçim (%5) TÜBİTAK BiGG 2025-1

Okuma: Her yıl on binlerce proje kamu desteğiyle tamamlanıyor ve "başarıyla kapanıyor". Kapanan projenin ürün olup olmadığını izleyen bir kamu mekanizması 2020'lerin başında kuruldu; ancak toplu ticarileşme oranı kamuya açıklanmıyor. Bu sessizlik bizim için bir veri noktasıdır: oran iyi olsaydı açıklanırdı.

Dipte duran yükü şöyle tanımlıyoruz: son beş yılda kamu desteğiyle tamamlanmış, patent ya da faydalı model başvurusu olan, teknoloji hazırlık seviyesi 4–7 arasında (laboratuvar doğrulamasından prototipe) kalmış, yatırım almamış projeler. Kesin sayısı yok; kaba tahminimiz beş haneli. Bunların yüzde birini ürüne çevirmek, Türkiye'nin bir yıllık girişim sermayesi hacminden büyük bir portföy demektir.


III. YÜKÜN DEĞERİ

Kurtarma ekibinin ikinci sorusu: yük büyük ama içinde ne kadar değer var?

Düşük değerli yük (çoğunluk): - Özel sektör Ar-Ge harcamasının %89'u 250'den fazla çalışanı olan büyük şirketlerde yapılıyor. Bu projeler mevcut ürünün iyileştirmesi; bağımsız şirket olmaya uygun değil, zaten sahibi var. - Teknopark girişimlerinin önemli kısmı teşvik amaçlı kurulmuş yazılım-hizmet şirketleri; ölçeklenebilir IP taşımıyor. - Üniversite patentlerinin çoğu akademik teşvik için alınmış; sanayi karşılığı zayıf.

Değerli yük (azınlık, hedefimiz): - Savunma sanayi çıkışlı sivil uygulamalar. Ankara, ülke Ar-Ge harcamasının %27,8'ini yapıyor ve ağırlığı savunma-havacılık. Otonom sistem, sensör füzyonu, görüntü işleme, robotik: sivil pazara hiç taşınmamış, olgun teknoloji. - Sağlık teknolojileri. 23 yılda 14 binden fazla proje, 82 milyar TL; ülke kendi ilaç ve tıbbi cihaz üretimini hızla yerlileştiriyor; iç pazar ve Körfez talebi hazır. - Üretim ve malzeme teknolojileri. İmalat Ar-Ge'sinin %47'si yüksek, %40'ı orta-yüksek teknolojide; otomotiv, beyaz eşya ve makine tedarik zincirinin içinden çıkan, fiziksel yapay zekâya en yakın projeler. - Tarım ve enerji otomasyonu. Düşük rekabet, yüksek kamu önceliği, Türk dünyası ve Körfez'e doğrudan aktarılabilir.

Yapay zekâ etkisi (2023 sonrası): Büyük dil modellerinin yaygınlaşmasıyla üç şey aynı anda oldu. Proje başvurularında yapay zekâ bileşeni standart hale geldi; yazılım tarafında prototip maliyeti çöktü, yani yer altı rezervinin yazılım kısmı kendiliğinden yer üstüne çıkıyor; ve gerçek darboğaz donanım, sertifikasyon, saha doğrulaması ve satışa kaydı. Bizim operatör katmanımız tam bu darboğaza yerleşiyor. Yazılım artık ucuz; fiziksel ürün hâlâ pahalı ve yavaş. Hazine, fiziksel tarafta.

Değer tahmini: Değerli yükte, incelenen her 100 projeden 8–12'sinin ürüne çevrilebilir, 2–3'ünün ihracata çıkabilir olduğunu varsayıyoruz. Bu, klasik erken aşama girişim sermayesinin başarı oranından daha iyi; çünkü yük ham fikir değil, kamu parasıyla doğrulanmış prototip.


IV. DALIŞ ZORLUĞU: NEDEN KİMSE ÇIKARMAMIŞ

Batık otuz yıldır haritada; yabancı sermaye neden dalmadı?

1. Dağınıklık. Yük 114 bölgeye, 148 üniversiteye, 1.363 Ar-Ge merkezine dağılmış. Merkezi bir vitrin yok. Yabancı fon bunu göremez; görebilmek için içeride olmak, Türkçe konuşmak, dosyaları okumak gerekir. Bu bizim yerel dalgıcımız.

2. Sahiplik karmaşası. Kamu destekli projede IP bazen üniversitede, bazen firmada, bazen araştırmacıda. Temizlemek sabır ve hukuk ister. Finansal yatırımcı bunu yapmaz; bizim ilk 90 günümüz bunu yapmak için var.

3. Kurucu boşluğu. Projenin sahibi genellikle araştırmacı; ürün kurucusu değil. "Hoca var, usta yok." Program Direktörü modeli doğrudan bu boşluğa cevap: projeyi alır, kurucuyu yanına koyar ya da yerine geçer.

4. Kamu doğrulaması ile pazar doğrulaması arasındaki uçurum. Projeler "başarıyla tamamlandı" raporuyla kapanıyor; ama hiçbir müşteriye satılmamış. PoC yok, pilot yok, fiyat yok. Türkiye'deki yatırımcı "ürünü yok" der, geçer. Biz ise bu boşluğu sermaye değil operasyon sorunu olarak görüyoruz: 6–9 aylık bir pilot programıyla kapanabilir.

5. Ölçek ve çıkış şüphesi. Tohumdan A turuna geçiş Türkiye'de yapısal olarak zayıf; 2025'te medyan tur 600 bin dolar; 2024'te 2,6 milyar dolar olan toplam hacim, tek bir mega işlemin yokluğuyla 2025'te 1,4 milyara düştü (KPMG): pazar birkaç işleme bağımlı. Kurumsal girişim sermayesi sayısı 92'de sabit kaldı, yeni fon kurulmadı. Yabancı yatırımcı "büyütemem, satamam" diye düşünür. Cevap, üç pazar mimarisi: Türkiye'de doğrulanan ürünün çıkışı Türkiye'de değil.

6. Makro. Kur, enflasyon, siyasi başlık riski. Gerçek; ama bizim modelde giriş maliyeti TL bazında ve düşük, çıkış dolar bazında ve dışarıda. Kur riski giriş tarafında lehimize çalışır.

Özet: kimse çıkarmamış, çünkü çıkarmak sermaye değil operasyon işi. Finansal yatırımcının kası bu değil.


V. ŞANSIN BÜYÜKLÜĞÜ

Üç sayı:

20 milyar dolar / 0,6–1,4 milyar dolar. Yılda araştırmaya giren para ile ürüne giden para arasındaki açık, sayım yöntemine göre 14 ila 30 kat. İki saygın kaynağın aynı yıl için birbirinin iki katı rakam vermesi, pazarın ne kadar ince olduğunun kanıtı: birkaç işlem toplamı belirliyor. Bu açık, her yıl yeniden dolan bir ambardır; batıktan farklı olarak tükenmez.

%17. Patentli teknoloji girişimlerinin yatırım alma oranı. Tersinden okuyun: her beş patentli girişimden dördü hiç sermaye görmemiş. Fiyatlama yok, rekabet yok, giriş noktası ürünleştirme maliyeti.

%25. Özel sektör Ar-Ge harcamasının dörtte biri dolaylı kamu teşvikiyle finanse ediliyor; 2015'te bu oran %15'ti ve yükseliyor. Devlet, bizim gireceğimiz her projenin maliyet tabanının bir kısmını zaten ödemiş oluyor ve ödemeye devam edecek.

Yanına iki yapısal rüzgâr: - Ar-Ge teşviki alan şirketler, teşviklerinin %3'ünü girişim sermayesi fonlarına yatırmak zorunda; bu, yerli LP tabanı için kanunla yaratılmış, her yıl büyüyen bir sermaye akışı. - Devlet, girişim sermayesi fonlarına kamu katkısını performans ve kaldıraç kriteriyle çağrı bazlı dağıtmaya başladı; yabancı çapa yatırımcıyla gelen fon bu kriterlerde öne geçer.


V-A. İLK YARDIM GEMİSİ: KAMUNUN SON KARARLARI

Batığa ilk gemi kamudan geldi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yayımladığı Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, dört eksen ve on altı eylemle, bizim "dipte duran yük" dediğimiz şeyin tam üstüne demirliyor. Planın kendi sayılarıyla:

Gemi Yükü Bizim için anlamı
1 GW veri merkezi kurulu gücü; yılda 10 milyon GPU-saat erişim Hesaplama altyapısını devlet kuruyor Portföy şirketi GPU satın almaz, kiralar; sermaye ürüne gider
10 milyar $ özel sektör yatırımı mobilize etme hedefi; tek pencere yatırımcı arayüzü, yol haritası en çok 30 iş günü Yabancı sermayeye açık kapı, takvimli Çapa yatırımcının giriş süresi belli; "Türkiye'de ne kadar sürer" sorusunun cevabı yazılı
Finansman Merdiveni: Araştırma Fonu (tohum, atılım, otomatik GPU kredisi) + Büyüme Fonu (Seri A/B, kamu-özel eş-yatırım penceresi) Kamu, fon düzeyinde eş-yatırımcı oluyor Blue Valley Fund'ın her dolarının yanına kamu doları; tematik mandat kapısı resmen açık
Fiziksel Yapay Zekâ ve Robotik Programı: savunma sanayi, otomotiv ve makine imalatı kapasitesinin otonom sistem ve robotiğe aktarımı En değerli yükün olduğu yere dalış izni Birinci çapa noktamız (Ankara, Kocaeli–Bursa) planın öncelikli alanı
10.000 ileri düzey uzman, 100.000 uygulama profesyoneli İnsan kaynağı hedefi, "kim, nereden" sorusu açık Program Direktörü modeli bu hedefin özel sektördeki karşılığı
İhracat takvimi: 2027 sonuna kadar ilk lisanslama; 2028 sonuna kadar 10 anlaşma, 3 pazar, 25 yurt dışı konuşlandırma Çıkış için kamu takvimi Üç pazar mimarimizin takvimiyle örtüşüyor; 24. ay kilometre taşımız planın 2027 hedefine denk
Büyüme Bölgeleri, Mükemmeliyet Merkezleri, en az 5 sektörde düzenleyici deney alanı, DMO Tekno Katalog Pilot, sertifikasyon ve kamu alıcısı "Ürünü burada ispatla" cümlesinin altyapısı

Planın kendi dönemlemesi de bizimkiyle aynı: 2026–2027 altyapı ve pilot, 2028–2030 ölçekleme ve ticarileşme.

Dürüst okuma: Gemi geldi ama dalgıç getirmedi. Planın on altı eyleminin neredeyse tamamı girdi tanımlıyor: GW, GPU-saat, fon, kampüs, uzman sayısı. Çıktı tarafı ince: 2028'e kadar on lisanslama, 2030'a kadar beş robotik ihracatı. Yani kamu, "kaynak koyarsak ürün kendiliğinden çıkar" varsayımıyla geliyor; oysa son on beş yılın dersi bu varsayımın tutmadığı. Bu, planın zaafı değil, bizim yerimiz: gemi yükü taşır, dalışı biz yaparız.


VI. ÇAPA NOKTALARI: NEREYE DEMİR ATIYORUZ

Çapa Yük Coğrafya Neden burası
1. Fiziksel yapay zekâ ve robotik Savunma çıkışlı otonom sistemler, sensör, görüntü işleme; imalat tedarik zinciri robotiği Ankara, Kocaeli–Bursa sanayi koridoru En değerli yük, en az rakip, Doğu üretim kapasitesiyle en doğrudan eşleşme, Batı ve Körfez talebi açık
2. Sağlık teknolojileri Tıbbi cihaz, tanı, hastane otomasyonu İstanbul, Ankara üniversite hastaneleri 23 yıllık kamu yatırımı, büyük iç pazar, yerlileştirme baskısı, Körfez sağlık programları
3. Tarım ve enerji otomasyonu Sensör, drone, tahmin, şebeke optimizasyonu Konya, Ege, Güneydoğu Düşük rekabet, yüksek kamu önceliği, Türk dünyası ve Kuzey Afrika'ya doğrudan taşınabilir

Her çapada ilk adım aynı: 90 günlük süzme turu, 100 dosya, 10 kısa liste, 3 program. Her programın başında bir Program Direktörü, her programın sonunda bir "kes / devam" kapısı.


VII. HAZİNENİN DEĞERİ VE BEKLENTİ

Sermayenin geri dönüş süresi: emsaller ve hedef

Klasik VC · Seri A
56 ay
Klasik VC · DPI 1,0x
84–120 ay
Klasik PE · elde tutma
72–79 ay
Venture studio · Seri A
25 ay
Venture studio · satın alma
~60 ay
Batık Hazine · PoC ve pilot
9 ay
Batık Hazine · ilk gelir, ilk ihracat
18 ay
Batık Hazine · DPI 1,0x hedef
36 ay

Ölçek: 100 ay = tam genişlik. Emsaller PitchBook, McKinsey, GSSN; Batık Hazine satırları hedeftir, taahhüt değil. Gerekçe: klasik VC'nin 56 ayı Ar-Ge ve ürün-pazar arayışıyla geçer; batıkta bu iş kamu parasıyla zaten yapılmış.

4,63 trilyon $
bekleyen küresel kuru barut · 2025 ortası
%52
buyout şirketlerinin 4 yıldan uzun elde tutulanı · tarihî zirve
6,0–6,6 yıl
PE medyan/ortalama elde tutma · en uzun dönem
‰1'den az
Türkiye'ye giren yıllık girişim sermayesinin kuru baruta oranı

Buraya kadar batığın yerini, yükünü ve dalış zorluğunu anlattık. Yatırımcının son sorusu ikidir: yük ne eder, ne zaman ve kaç katıyla çıkar?

Yükün tahmini değeri

Üç katmanda hesaplıyoruz. Rakamlar gösterge; yöntem açık, her satır doğrulama listesinde.

Katman Ne ölçüyor Hesap Gösterge değer
Batık maliyet Dipte duran yüke bugüne kadar harcanmış kamu ve özel parası Yılda ~10.000 kamu destekli proje × proje başına ~1,4 milyon TL (2025 ortalaması) × 5 yıl + özel sektör Ar-Ge'sinin ticarileşmeyen kısmı [3–6 milyar $]
Kurtarılabilir yük Değerli yük: TRL 4–7, patentli, yatırım almamış, üç dikeyde Dipte duran yükün [%8–12]'si ürüne çevrilebilir; ürünleştirme maliyeti proje başına [0,5–2 milyon $] [300–600 milyon $] ürünleştirme sermayesi ile [800–1.500] proje
Ürün değeri Kurtarılan yükün ürün şirketi çarpanıyla değeri Fiziksel yapay zekâ ve sağlık teknolojisi ürün şirketlerinde emsal gelir çarpanları; üç pazar [5–12 milyar $] 5. yıl portföy değeri

Okuma: Devlet yüke 3–6 milyar dolar harcamış; yarım milyar dolarlık dalış sermayesiyle bunun 5–12 milyar dolarlık ürüne dönmesi mümkün. Oran, klasik girişim sermayesinin ulaşamadığı yerden geliyor: yük zaten ödenmiş. Biz araştırmayı değil, dalışı finanse ediyoruz.

Süre ve çarpan: emsallerle yan yana

Klasik VC Klasik PE (buyout) Venture studio (küresel emsal) Batık Hazine (hedef)
Giriş noktası Fikir / erken ürün, piyasa değerlemesi Olgun şirket, EBITDA çarpanı Sıfırdan kurulum, stüdyo ortak kurucu Hazır prototip, ürünleştirme maliyeti
Seri A'ya ulaşma ~56 ay ~25 ay 9 ay: PoC ve pilot
İlk gelir / ilk ihracat 3–5 yıl giriş günü ~2–3 yıl 18 ay
Sermayenin geri dönüşü (DPI 1,0x) 7–10 yıl 5–7 yıl ~5 yıl (satın alma) 36 ay hedef: her 1 $ en az 1 $ olarak geri
Ortalama elde tutma 7–10 yıl 6,0–6,6 yıl, tarihî zirve ~5 yıl 3–5 yıl tam çıkış
IRR emsali ~21% orta onlu yüzdeler, düşüyor ~53% IRR değil DPI konuşuruz: 36 ayda 1,0x, 5. yılda [3x+]
Neden Stüdyo 2–3 yıllık kuruluş riskini üstlenir Kamu 2–5 yıllık Ar-Ge riskini zaten üstlenmiş; biz kalan 9–36 ayı alıyoruz

Klasik VC'nin 56 ayı Ar-Ge ve ürün-pazar arayışıyla geçer. Venture studio bunu 25 aya indirir; çünkü kuruluş riskini kendi üstlenir. Batık Hazine'de o 25 ayın da büyük kısmı geride kalmış: prototip var, patent var, kamu doğrulaması var. Kalan iş PoC, pilot, sertifikasyon ve satış; bu 9–36 aylık bir iştir, 5–7 yıllık değil.

Dürüst not: 36 ayda 1,0x DPI, küresel stüdyo emsallerinin bile üstünde bir iddia; emsaller süreyi yarıya indiriyor, sıfıra değil. Bu hedefi taşıyan üç mekanizma var: lisans gelirinin erken başlaması (ürün değil, IP satılır), üç pazarlı çıkış (tek alıcı beklenmez), ikincil satış (Asya kolları erken listelenir). İlk 18 ayın kanıtı bu iddiayı ya taşır ya düşürür; yatırımcıya "hedef" olarak, "taahhüt" olarak değil sunulur.

İştah: pastadan pay alamayanlar

Gösterge Değer Kaynak
Kapalı uçlu özel sermaye fonlarının bekleyen taahhüdü (kuru barut), 2025 ortası 4,63 trilyon $ PitchBook
Yalnızca buyout kuru barutu 1,3 trilyon $ Küresel PE raporu, 2026
Dört yıldan uzun bekleyen (yaşlanan) kuru barut payı %24 Küresel PE raporu, 2025
Dört yıldan uzun elde tutulan buyout şirketi 16.000+ şirket, envanterin %52'si; tarihî zirve 2025 verisi
ABD PE portföyünün erime süresi mevcut çıkış hızıyla 8,5–9 yıl PitchBook, 2025
Türkiye'ye yılda giren girişim sermayesi 0,6–1,4 milyar $ StartupCentrum, KPMG
Oran Türkiye'ye giren yıllık para, bekleyen küresel kuru barutun binde birinden az hesap

Okuma: Dünyada para kıt değil, hızlı dönen, rakipsiz, ucuz girişli akış kıt. 4,6 trilyon dolar bekliyor; yarısından fazlası dört yılı aşmış şirketlerde kilitli; yöneticiler "12 yeni 5'tir" diye yazıyor, yani aynı getiri için iki kat hız gerekiyor. Bu para, 36 ayda geri dönen, kamu parasıyla yarı ödenmiş, üç pazarlı bir akışa henüz ulaşamadı; çünkü akış Türkçe, dağınık ve operatör istiyor.

Batığın değeri, yükün kendisi kadar, o yüke ulaşamayan sermayenin iştahıyla ölçülür. Pastadan pay alamayanların toplamı, pastayı paylaşanların tümünden büyük. Çapayı oraya atıyoruz.


Dalgıca son söz

Bu batık gizli değil; devlet haritasını çizmiş, yükü saymış, dalışa yarı yarıya ortak olmaya hazır. Otuz yıldır kimsenin çıkarmamasının tek sebebi, çıkarmanın para değil usta işi olması.

Biz parayı getirmiyoruz; para zaten orada. Biz ustayı getiriyoruz.


Kaynaklar

Rakamlar raporlama tarihlerine göre değişebilir. Bu belgedeki her sayı, "Due Diligence — Kaynak Doğrulama Listesi" belgesinde bir satıra bağlıdır; doğrulanmamış hiçbir rakam yatırımcı önüne çıkmaz.

04

Kaynak Doğrulama

Yatırım öncesi due diligence: dosyadaki her sayının kaynağı, sınıfı, doğrulama adımı ve durumu.

A BirincilB İkincil güvenilirC İkincil zayıfD Kendi varsayımımızAçıkDoğrulandıDüşürüldü

A — Birincil: Resmî kurum yayını, şirketin kendi açıklaması, mevzuat metni. Doğrulama: orijinal belgenin temini.

B — İkincil güvenilir: Ulusal ajans/gazete haberi, büyük danışmanlık raporu; birincil kaynağa dayanıyor. Doğrulama: birincil kaynağa geri izleme.

C — İkincil zayıf: Blog, danışmanlık firması notu, agregatör. Doğrulama: bağımsız ikinci kaynakla teyit; teyit edilemezse belgeden çıkar.

D — Kendi varsayımımız: Kaynağı yok; saha verisiyle değiştirilecek.

1. Ar-Ge ve Teknopark Rezervi ("Batık Hazine" §I–II)

1.1BAçık

114 teknopark, 12.800+ girişim (Nisan 2026)

KaynakBakan Kacır açıklaması, Hürriyet Bigpara 06.04.2026
Referansbigpara.hurriyet.com.tr/haberler/ekonomi-haberleri/114-teknoparkta-12-bin-800-girisim-ar-ge-yapiyor_ID1626972/
DoğrulamaBakanlık TGB istatistik sayfasından (teknopark.sanayi.gov.tr) güncel resmî sayıyı al
1.2CAçık

113 TGB, 47 il (Eylül 2025)

KaynakBakanlık TGB İstatistikleri, digitalteknopark.com aktarımı
Referansdigitalteknopark.com/index.html
DoğrulamaBakanlık kaynağından doğrudan teyit
1.3CAçık

10.888 firma, 485 yabancı ortaklı, 2.957 kuluçka, 2.078 akademisyen ortaklı (Ağustos 2024)

KaynakSER Danışmanlık, Bakanlık verisi aktarımı
Referanssd.com.tr/2024un-agustos-itibariyla-aktif-teknoloji-gelistirme-bolgesi-sayisi-91e-cikti/
DoğrulamaBakanlık 2024 TGB istatistik bülteni
1.4BAçık

1.363 aktif Ar-Ge merkezi, 58 il, 2025'te 80 yeni belge

KaynakBakanlık 2025 Faaliyet Raporu, gazetedetay.com aktarımı
Referansgazetedetay.com/turkiyenin-58-sehrinde-ar-ge-ve-tasarim-merkezleri-teknoloji-gelistiriyor
DoğrulamaFaaliyet Raporu PDF'ini sanayi.gov.tr'den indir
1.5BAçık

Ar-Ge insan kaynağı ~310.000; Ar-Ge harcaması 19,9 milyar USD

KaynakCumhurbaşkanı konuşması, TÜBA haberi
Referanstuba.gov.tr/tr/haberler/akademiden-haberler/2025-yili-tuba-ve-tubitak-bilim-odulleri-sahiplerini-buldu
DoğrulamaTÜİK TZE personel serisiyle karşılaştır
1.6A (aktarım B)Açık

2024 Ar-Ge harcaması 651,8 milyar TL; %1,46 GSYH; özel sektör 422 milyar TL (%64,8); dolaylı teşvik payı %25,1; %89,4'ü 250+ çalışanlı firmalarda; İstanbul %33,4 / Ankara %27,8 / Kocaeli %9,4

KaynakTÜİK 2024 Ar-Ge Faaliyetleri Araştırması (Ekim 2025); Capital, Haberler.com, Üreten Ankara aktarımları
Referansdata.tuik.gov.tr — "Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması 2024" bülteni
DoğrulamaTÜİK bülteninin orijinal tablolarını indir; bölgesel ve büyüklük kırılımlarını birincil tablodan al
1.7A (aktarım B)Açık

Merkezi bütçeden Ar-Ge 178,6 milyar TL (2024)

KaynakTÜİK bülteni; Forbes Türkiye aktarımı
Referansforbes.com.tr/teknoloji/ar-ge-harcamalari-2024-te-178-milyar-lirayi-asti
DoğrulamaTÜİK "Merkezi Yönetim Bütçesinden Ar-Ge 2025" bülteni
1.8A (aktarım C)Açık

İmalat Ar-Ge'sinin %46,9'u yüksek, %40,2'si orta-yüksek teknolojide

KaynakTÜİK 2024; yerel haber aktarımı
Referansmalatyacadde.com, uretenankara.com
DoğrulamaTÜİK birincil tablo
1.9BAçık

TÜBİTAK 2025: 10.539 proje, 14,5 milyar TL

KaynakCumhurbaşkanı açıklaması, TÜBA
Referanstuba.gov.tr (1.5 ile aynı)
DoğrulamaTÜBİTAK 2025 Faaliyet Raporu
1.10BAçık

Sağlıkta 23 yılda 14.344 proje, 82 milyar TL; 900+ teknoloji girişimi

KaynakBakan Kacır, AA 30.06.2026
Referansaa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/bakan-kacir-saglik-alaninda-14-binden-fazla-projeye-82-milyar-liralik-destek-verdik/3982121
DoğrulamaTÜBİTAK sağlık alanı istatistikleri
1.11CAçık

BiGG 2025-1: 2.031 başvuru, 101 seçim, %3 hisse için 900 bin TL

KaynakBakan açıklaması (sosyal medya aktarımı)
ReferansTÜBİTAK BiGG portalı (bigg.tubitak.gov.tr)
DoğrulamaBiGG resmî çağrı sonuç duyurusu
1.12AAçık

TEYDEB ticarileşme izleme süreci var; toplu oran kamuya açık değil

KaynakTÜBİTAK duyurusu; PwC bülteni
Referanstubitak.gov.tr/tr/duyuru/teydeb-tarafindan-desteklenen-projelerin-destek-sureci-tamamlandiktan-sonrasi-icin-ticarilesme-izleme-sureci-olusturulmustur
DoğrulamaTÜBİTAK'a bilgi edinme başvurusu: program bazında ticarileşme başarı puanı dağılımı
1.13B (eski)Açık

Ar-Ge merkezlerinde 34.239 proje, 58.663 personel

KaynakAA, 2019
Referansaa.com.tr/tr/turkiyenin-teknoloji-usleri/ar-ge-ve-tasarim-merkezlerinin-sayisi-bin-500u-asti/1568939
DoğrulamaGüncel sayı Bakanlık'tan; eski veri belgede kullanılmadı

2. Patent ve Fikri Mülkiyet ("Batık Hazine" §I, §III)

2.1AAçık

2024 yerli patent başvurusu 10.186; faydalı model 3.065; 2002'de 414

KaynakTÜRKPATENT
Referansturkpatent.gov.tr/haberler/turkpatent-yapay-zeka-destekli-dijital-donusum-projelerine-odaklanacak
DoğrulamaTÜRKPATENT resmî istatistik sayfası (turkpatent.gov.tr/patent-istatistik)
2.2AAçık

Üniversiteler 1.640 başvuru, 148 üniversite (2024)

KaynakTÜRKPATENT Üniversiteler Patent Performansı Raporu
Referansturkpatent.gov.tr/haberler/universitelerin-patent-ve-faydali-model-performansi-artiyor
DoğrulamaRaporun tam metnini indir
2.3BAçık

Patentli teknoloji girişimi 1.347; 3.065 başvuru; %17'si (227) yatırım almış

KaynakPatent Effect, Türkiye'nin Patent Raporu 2024
Referanspatentraporu.substack.com/p/haftann-patent-raporu-251; tam rapor: ulutek.com.tr/Uploads/2025/5/turkiye-nin-patent-raporu-2024-...pdf
DoğrulamaRaporun metodolojisini incele (girişim tanımı, yatırım tanımı); Patent Effect ile doğrudan görüşme; Startups.Watch veri tabanıyla çapraz kontrol
2.4BAçık

Tescil süresi 2023'te 36 ay → 2025'te 25 ay

KaynakAA, TÜRKPATENT hizmet standartları
Referansaa.com.tr/tr/ekonomi/10-soruda-patent-basvuru-sureci/3681064
DoğrulamaTÜRKPATENT hizmet standartları belgesi

3. Girişim Sermayesi Pazarı ("Batık Hazine" §IV–V)

3.1BAçık

2025: 359 tur, 622 milyon USD; medyan 600 bin USD

KaynakStartupCentrum 2025 Yıllık Rapor; GEN Türkiye aktarımı
Referansgenturkiye.org/startup-centrum-turkiye-startup-ekosistemi-yatirim-raporu/; startupcentrum.com/tr/rapor/2025-turkish-startup-ecosystem-funding-report
DoğrulamaRaporun tam metni; hangi işlemlerin dahil edildiği (M&A hariç mi?)
3.2BAçık

2025: 360 işlem, 1,4 milyar USD (2024: 331 işlem, 2,6 milyar USD)

KaynakKPMG Türkiye & 212, Türkiye Startup Yatırımları 2025
Referanskpmg.com/tr/tr/insights/2026/03/turkiye-startup-yatirimlari-2025.html
DoğrulamaBelgede 3.1 ile birlikte aralık olarak kullanılıyor; KPMG raporunu indir, kapsam tanımını al
3.3BAçık

2025 ilk 9 ay: 240 tur, 475 milyon USD; sağlık/biyotek, oyun, fintek, üretim teknolojileri işlem sayısında önde

KaynakStartupCentrum Q3 2025; Forbes Türkiye
Referansforbes.com.tr/ekonomi/turkiye-nin-ucuncu-ceyrek-startup-karnesi-475-milyon-dolarlik-yatirim
DoğrulamaRapor orijinali
3.4BAçık

Tohum → A turu geçişi yapısal olarak zayıf; CVC sayısı 92'de sabit, yeni CVC yok

KaynakStartups.Watch & 212, 2025 Q1–Q2 raporları; FinTech İstanbul
Referansfintechistanbul.org/2025/07/08/...; fintechistanbul.org/2025/04/12/...
DoğrulamaStartups.Watch raporları; 2026 güncel CVC sayısı
3.5BAçık

Ar-Ge teşviki alan şirketler teşviklerinin %3'ünü GSYF'ye yatırmak zorunda (2021 reformu)

KaynakInvest in Türkiye, State of Turkish Startup Ecosystem 2025
Referansagencyadm.invest.gov.tr/en/library/publications/lists/investpublications/the-state-of-turkish-startup-ecosystem-2025.pdf
Doğrulamaİlgili mevzuat maddesi (4691 / 5746 değişiklikleri) ve uygulama tebliği; vergi danışmanı teyidi
3.6BAçık

2025 Q1: 53 tur / 77,6 milyon USD (StartupCentrum); 49 tur / 58 milyon USD (Startups.Watch); 59 işlem / 70,2 milyon USD (KPMG)

KaynakÜç ayrı kaynak
Referanssigortacigazetesi.com.tr; fundalina.com; kpmg.com/tr
DoğrulamaKaynaklar arası metodoloji farkı notu; belgede yıllık toplam kullanıldı

4. Fon Yapısı, Mevzuat ve Emsaller (Platform Çerçevesi, Bosphorus Hub Notu, önceki araştırma turu)

4.1A/BAçık

Mediterra Fon I 164 milyon EUR (2013), LP'ler: AlpInvest, DEG, EBRD, FMO, IFC, iVCi, Siguler Guff + Türk aileler; Fon II 166 milyon EUR; 16 yatırım, 8 çıkış

KaynakMediterra kurumsal açıklamaları, basın
Referansmediterracapital.com (URL teyit edilecek)
DoğrulamaMediterra ile doğrudan görüşme; IFC proje sayfasından Fon III taahhüdü
4.2A/BAçık

İstanbul Portföy Mediterra 3 GSYF: yurt dışı ana fona yatırım yapan yerli GSYF; net %12+ EUR hedef

Kaynakİstanbul Portföy izahname/tanıtım, basın
Referansistanbulportfoy.com; KAP duyuruları (URL teyit edilecek)
DoğrulamaSPK onaylı izahname ve içtüzük; yapı şeması
4.3AAçık

Actera 3,3 milyar USD+; Turkven Guernsey merkezli

KaynakŞirket web siteleri
Referansactera.com; turkven.com
DoğrulamaGüncel AUM ve fon yapısı
4.4BAçık

Earlybird Digital East: Peak Games'te ~%30, Zynga satışından ~520 milyon USD; UiPath tohum yatırımı 150 milyon USD fonun 2,3 milyar USD iade etmesini sağladı; Bek Ventures 250 milyon USD

KaynakBasın (TechCrunch, Bloomberg, Sifted vb.)
ReferansURL'ler teyit edilecek
DoğrulamaFon performans rakamları LP raporlarıyla doğrulanamaz; basın aktarımı olarak işaretle
4.5A (aktarım C)Açık

GSYF kazançları kurumlar vergisinden istisna (KVK 5/1-d); 2 yıl tutulan paylarda stopaj sıfır; VUK 325/A GSYF indirimi

KaynakMevzuat; PKF, vergi danışmanlık notları
Referanspkf.com.tr/yeni-gsyf-yonetmeligi-turkiye-girisim-sermayesi/
DoğrulamaGüncel KVK, GVK, VUK metinleri; yeminli mali müşavir görüşü
4.6CAçık

MLI sonrası Türkiye–Hollanda anlaşmasında temettü vergilendirme riski

KaynakVergi danışmanlık notları
ReferansURL teyit edilecek
DoğrulamaUluslararası vergi danışmanı; yapı seçimi (Lüksemburg/Guernsey/Cayman) karşılaştırması
4.7A (aktarım C)Açık

28 Kasım 2025 "Girişim Sermayesi Fonlarına Katılım Yönetmeliği": Bakanlık bütçesinden fonlara çağrı bazlı katkı; kriterler yönetici tecrübesi, gerçekleşmiş getiri, kaldıraç

KaynakResmî Gazete; PKF notu
ReferansResmî Gazete 28.11.2025; pkf.com.tr (4.5 ile aynı)
DoğrulamaYönetmelik metni; ilk çağrı duyurusu ve başvuru şartları
4.8BAçık

Türkiye Kalkınma Fonu: 9 VC/PE fonuna 31 milyon USD taahhüt; fonların toplam büyüklüğü 641 milyon USD

KaynakTKF açıklaması/basın
Referanstkf.com.tr (URL teyit edilecek)
DoğrulamaTKF faaliyet raporu; güncel taahhüt listesi
4.9BAçık

26+ GSYF yetkilendirmesi (2025 Q1); GSYF sayısı artışta

KaynakStartups.Watch Q1 2025
Referansfintechistanbul.org/2025/04/12/...
DoğrulamaSPK GSYF listesi (spk.gov.tr)

5. Küresel Yatırımcı Profili (İcra Komitesi Notu, Bosphorus Hub Notu)

Aday firmanın adı gizlilik gereği bu listede yazılmaz. Profil, birden fazla küresel varlık yöneticisine uyacak biçimde tariflidir; doğrulama aday(lar)ın kendi kamuya açık web siteleri, basın bültenleri ve düzenleyici dosyaları üzerinden kurucu ekip tarafından yapılır.

5.1AAçık

Dört kıtada ofis; Batı Avrupa ve Asya'da (Hong Kong, Şanghay, Mumbai, Singapur, Tokyo hattı) yerleşik varlık; Türkiye'de ofis yok

KaynakAday firmanın "ofisler" sayfası
ReferansKurucu ekip nezdinde
DoğrulamaGüncel ofis listesi; Türkiye/İstanbul varlığı olmadığının teyidi
5.2A/BAçık

Körfez'de yeni güçlendirilmiş varlık; üç görev: bölgesel yatırımcı ilişkileri, portföyü bölgeye taşıma, koşullar uygunlaştıkça doğrudan yatırım

KaynakAday firmanın basın bülteni ve bölgesel basın
ReferansKurucu ekip nezdinde
DoğrulamaBülten orijinali
5.3AAçık

Yüz milyarlarca dolar yönetilen varlık; çok varlık sınıflı; etki yatırımı, erken aşama, büyüme/teknoloji ve özel sermaye kolları ayrı icra kapasitesiyle

KaynakAday firmanın web sitesi ve düzenleyici dosyaları
ReferansKurucu ekip nezdinde
DoğrulamaGüncel AUM ve iş kolu yapısı; karar mekanizması senior advisor'dan
5.4BAçık

Fon mimarisi itibarı: çok katmanlı fon yapıları kurma ve dört kıtada yönetme geçmişi

KaynakAday firmanın fon geçmişi, LP raporları
ReferansKurucu ekip nezdinde
DoğrulamaNitel; senior advisor teyidi

6. Kendi Varsayımlarımız (D sınıfı — saha verisiyle değiştirilecek)

6.1DAçık

Dipte duran yük "beş haneli" (TRL 4–7, patentli, yatırım almamış, kamu destekli tamamlanmış proje)

NeredeBatık Hazine §II
Nasıl doğrulanacakTÜBİTAK bilgi edinme; teknopark yönetici şirketleriyle veri paylaşımı; 90 günlük süzme turu
6.2DAçık

Değerli yükte 100 projeden 8–12 ürüne, 2–3 ihracata

NeredeBatık Hazine §III
Nasıl doğrulanacakİlk 100 dosyalık süzme turunun sonucu
6.3DAçık

Ar-Ge'ye giren para ile ürüne giden para arasında "14–30 kat" açık (iki kaynak aralık olarak birlikte kullanılıyor)

NeredeBatık Hazine tek sayfa, §IV, §V
Nasıl doğrulanacak1.6, 3.1 ve 3.2'nin doğrulanması; StartupCentrum–KPMG kapsam farkının (M&A dahil/hariç) yazılı teyidi
6.4DAçık

Yazılım prototip maliyetinin 2023 sonrası "çökmesi"; darboğazın donanım/sertifikasyon/sahaya kayması

NeredeBatık Hazine §III
Nasıl doğrulanacakNitel; süzme turunda proje tiplerinin dağılımıyla test
6.5DAçık

Etki göstergeleri (24 ay / 5 yıl hedefleri)

NeredeBosphorus Hub Notu §IV
Nasıl doğrulanacakHedef; doğrulama değil, takip
6.6DAçık

Fon büyüklükleri, biletler, getiri hedefleri (köşeli parantezli tüm rakamlar)

NeredeTüm belgeler
Nasıl doğrulanacakFinansal model; danışman ve çapa yatırımcı görüşmeleri

7. Üç Ülke Karşılaştırması ve Yerel Oyuncular (Kuruluş Hikâyesi ek bölümleri)

7.1A (aktarım B)Açık

Çin Ar-Ge 2024: 3,61 trilyon yuan (~496 milyar $), %2,68 GSYH; 2025: 3,93 trilyon yuan (~550 milyar $), %2,8

KaynakÇin Ulusal İstatistik Bürosu; Global Times, gov.cn aktarımı
Referansstats.gov.cn/english/PressRelease/202502/t20250207_1958579.html; english.www.gov.cn/archive/statistics/202509/29/...; globaltimes.cn/page/202601/1353604.shtml
DoğrulamaNBS nihai yıllık bülten; satın alma gücü paritesi farkı notu (bazı kaynaklar 786 milyar $ veriyor)
7.2A/BAçık

Çin Ar-Ge personeli 7,57 milyon TZE; ilk 100 inovasyon kümesinin 24'ü

KaynakNBS; WIPO GII 2025
Referanschinadata.live/insights/nbs-insight-1963862/; wipo.int GII 2025
DoğrulamaWIPO GII 2025 orijinal
7.3BAçık

Çin VC 2024: 40,2 milyar $, %36,7 düşüş; 2025 H1 yabancı katılımlı 112 işlem, 2,1 milyar $; fon toplama önceki yılın dörtte birinin altında

KaynakPitchBook
Referanspitchbook.com/news/articles/chinas-vc-future-hangs-in-the-balance; pitchbook.com/news/articles/vcs-pull-back-from-china-ai-investment; 2025 Greater China Private Capital Breakdown
DoğrulamaPitchBook raporu tam metni; 2025 yıl sonu verisi
7.4BAçık

Çin'e doğrudan yabancı yatırım 2024: 4,5 milyar $, 1991'den beri en düşük

KaynakMitsui Global Strategic Studies Institute (SAFE verisi)
Referansmitsui.com/mgssi/en/report/detail/.../2502_c_kishida_e.pdf
DoğrulamaSAFE ödemeler dengesi verisi; MOFCOM'un farklı tanımlı rakamıyla karşılaştır
7.5A/BAçık

Hindistan Ar-Ge GSYH'nin ~%0,65'i

KaynakNITI Aayog tartışma makalesi (Nisan 2025)
Referansniti.gov.in/sites/default/files/2025-09/Beyond Planning...pdf
DoğrulamaDST R&D Statistics son baskısı; mutlak tutar (USD) eklenecek
7.6BAçık

Hindistan girişim yatırımı 2025: ~10,5 milyar $ (takvim yılı), 1.518 tur (%39 düşüş); FY26: 11,7 milyar $, 1.632 tur; tohum 1,1 milyar $ (%30 düşüş)

KaynakTracxn; TechCrunch, Business Standard aktarımı
Referanstracxn.com/d/insights/market-reports/india-tech-annual-funding-report-2025/...; techcrunch.com/2025/12/27/...; business-standard.com/industry/news/india-holds-fourth-startup-spot...
DoğrulamaTracxn raporu; Bain India VC Report 2026 ile çapraz kontrol (kapsam farkı: PE-VC toplamı 33 milyar $, Venture Intelligence)
7.7BAçık

Hindistan VC'leri için en büyük icra riski sermaye değil yetenek kıtlığı (%74 iyileşme bekliyor)

KaynakTracxn FY26 basın bülteni
Referansindiatechreport.in/2026/04/21/india-tech-startup-landscape-2025-26-tracxn-press-release/
DoğrulamaAnketin metodolojisi
7.8CAçık

Hindistan IPO'larını yerli sermayenin taşıması (çıkış dayanıklılığı)

KaynakAccel ortağı alıntısı, TechCrunch
Referanstechcrunch.com/2025/12/27/...
DoğrulamaNitel; SEBI/NSE yerli katılım verisiyle desteklenecek
7.9B/AAçık

DCP: 2015'te 30 milyon € ilk teknoloji transfer fonu, AB IPA, EIF ana yatırımcı, teknopark ve üniversite LP'leri; bugün derin teknoloji VC

KaynakWebrazzi, BT Haber, dcp.vc, Invest in Türkiye
Referanswebrazzi.com/2015/06/22/...; bthaber.com/haberler/ilk-teknoloji-transfer-fonu-mujdesi; dcp.vc; startinturkiye.gov.tr/en/funds/diffusion-capital-partners
DoğrulamaDCP ile doğrudan görüşme; güncel fon büyüklüğü ve portföy
7.10AAçık

Inventram: Koç + Mitsui ortaklığı, 2010, ilk patent lisanslaması 2013

Kaynakinventram.com
Referansinventram.com
DoğrulamaGüncel yatırım tezi ve portföy; ortaklık görüşmesi
7.11CAçık

ACT Venture Partners: AB IPA eş-finansmanlı fon; Eatron'a LG Technology Ventures liderliğinde, TKF katılımlı tur

KaynakACT sunumu (2017), LinkedIn
Referansact-vc.com; tr.linkedin.com/company/act-venture-partners
DoğrulamaŞirket teyidi
7.12AAçık

TTGV: 2000'de Turkven ve İş Girişim'e ilk yerli LP; iVCi çapa; Mediterra II, Taxim I, Digital East II LP'si; Teknoloji Yatırım A.Ş. iştiraki

Kaynakteknolojiyatirim.com.tr
Referansteknolojiyatirim.com.tr/en/about
DoğrulamaTTGV ile LP görüşmesi
7.13A/CAçık

TVF Türkiye Teknoloji Fonu; TKF Teknoloji ve İnovasyon Fonu (26 yatırım, Ocak 2026 Mindsite Seri A)

Kaynakturkiyeteknolojifonu.com.tr; CB Insights
Referansturkiyeteknolojifonu.com.tr/en; cbinsights.com/investor/teknoloji-ve-novasyon-fonu
DoğrulamaFonların güncel büyüklüğü, LP programları ve başvuru şartları

8. Kamunun Son Kararları — İlk Yardım Gemisi (Batık Hazine §V-A)

8.1AAçık

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı: 4 eksen, 16 eylem; 1 trilyon TL'yi aşan ekonomik değer hedefi

KaynakT.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü
ReferansPlan belgesi (PDF, 44 sayfa) — kurucu ekip arşivi
DoğrulamaResmî yayın tarihi ve sürüm numarası; Bakanlık sitesinden orijinal
8.2AAçık

Hedefler: 1 GW veri merkezi kurulu gücü; 10 milyar $ özel sektör yatırımı; 10.000 ileri düzey uzman + 100.000 uygulama profesyoneli; yılda 10 milyon GPU-saat erişim; en az 5 sektörde düzenleyici deney alanı

KaynakPlan, Yönetici Özeti ve Eylem 5–6
ReferansAynı
DoğrulamaHedeflerin takvimi ve sorumlu kurumlar
8.3AAçık

Finansman Merdiveni: Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu (tohum ve atılım; otomatik HPC/GPU kredi paketi) + Yapay Zekâ Büyüme Fonu (Seri A/B, kamu-özel eş-yatırım, yapay zekâ girişimlerine özel yatırım penceresi)

KaynakPlan, Eylem 10
ReferansAynı
DoğrulamaFonların kuruluş mevzuatı, büyüklüğü ve çağrı takvimi
8.4AAçık

Fiziksel Yapay Zekâ ve Robotik Programı: savunma sanayi deneyimi, otomotiv ve makine imalatı kapasitesinin otonom sistem, robotik, akıllı üretim alanına aktarımı; yerli üretim kapasitesi

KaynakPlan, Eylem 12
ReferansAynı
DoğrulamaProgram çağrısı ve destek kalemleri
8.5AAçık

Yatırım çekimi: tek pencere yatırımcı arayüzü; ön uygunluk ve yatırım yol haritası en çok 30 iş gününde; Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri (enerji ve altyapısı hazır kampüsler); Mükemmeliyet Merkezleri (hızlı prototipleme)

KaynakPlan, Eylem 9 ve 13
ReferansAynı
DoğrulamaArayüzün faaliyete geçiş tarihi
8.6AAçık

İhracat takvimi: 12 ayda teşvik ve ihracat çerçevesi; 2027 sonuna kadar ilk lisanslama/ihracat anlaşmaları; 2028 sonuna kadar en az 10 lisanslama/ortak geliştirme anlaşması, 3 öncelikli pazar, yurt dışında 25 kurumsal konuşlandırma

KaynakPlan, Eylem 11
ReferansAynı
DoğrulamaÇerçevenin yayımı
8.7AAçık

Kamu tedarikinde yapay zekâ kriterleri; dijital rozet almış çözümlerin DMO Tekno Katalog'a alınması

KaynakPlan, Eylem 7
ReferansAynı
DoğrulamaUygulama yönetmeliği
8.8AAçık

Dönemleme: 2026–2027 altyapı, pilot ve yatırım süreçleri; 2028–2030 pilotların ölçeklenmesi, sektörel modellerin ticarileşmesi, yatırım hedeflerinin tamamlanması

KaynakPlan, Uygulama bölümü
ReferansAynı
DoğrulamaYıllık ilerleme raporları

9. Hazinenin Değeri, Süre–Çarpan Emsalleri ve İştah (Batık Hazine §VII)

9.1BAçık

Kapalı uçlu özel sermaye fonlarının kuru barutu 2025 Q2 sonunda 4,63 trilyon $; artışın %97'si PE

KaynakPitchBook Dry Powder Dashboard
Referansfinance.yahoo.com/news/global-private-market-funds-dry-174735581.html
DoğrulamaPitchBook orijinal panosu; 2025 yıl sonu güncellemesi
9.2BAçık

Buyout kuru barutu 1,3 trilyon $; "12 yeni 5'tir" (aynı getiri için iki kat EBITDA büyümesi)

KaynakKüresel PE Raporu 2026 (büyük danışmanlık firması)
Referansbain.com/insights/topics/global-private-equity-report/; prnewswire.com/news-releases/private-equity-resurgence-gathers-steam...
DoğrulamaRaporun PDF'i
9.3BAçık

Yaşlanan kuru barut (4+ yıl) payı %24 (2022'de %20)

KaynakKüresel PE Raporu 2025
Referansbain-report_global-private-equity-report-2025.pdf
DoğrulamaRapor
9.4CAçık

16.000+ şirket 4 yıldan uzun elde tutuluyor; envanterin %52'si, tarihî zirve

KaynakCapitalpad derlemesi (PitchBook, Reuters Breakingviews, PE raporları)
Referanscapitalpad.com/private-equity-holding-period-statistics/
DoğrulamaBirincil kaynaklara geri izleme
9.5BAçık

ABD PE-destekli şirketlerde medyan elde tutma 6,0 yıl (2023 zirvesi 7 yıl; pandemi öncesi 5,2); ortalama 6,6 yıl (McKinsey 2026); ABD portföyünün erime süresi 8,5–9 yıl

KaynakPitchBook / NEPC; McKinsey; Juniper Square
Referansnepc.com/quarterly-private-markets-report-q3-2025/; mckinsey.com/.../beating-the-odds...; junipersquare.com/blog/pe-q2-2025
DoğrulamaPitchBook Q3 2025 US PE Breakdown
9.6B/CAçık

Venture studio emsalleri: Seri A'ya 25,2 ay (klasik 56 ay); %72 Seri A'ya geçiş (klasik %42); ortalama IRR %53 (klasik %21,3); satın alma ~5 yıl, %33 daha hızlı

KaynakGSSN Startup Studio Data Report 2022; Big Startup Studios Research 2023–2024
Referansbundl.com/articles/...; reseaucapital.com/en/8-advantages-of-venture-studios/; inniches.com/startup-studios-research
DoğrulamaGSSN raporunun orijinali; survivorship bias notu (Malyy & Pog 2024) belgeye eklenmeli
9.7CAçık

Klasik VC elde tutma 7–10 yıl; DPI nakit gerçeği, IRR hız, TVPI kâğıt

KaynakSektör yorumları (Avante Ventures, Medium)
Referansavanteventures.com/en/library/measuring-studio-performance
DoğrulamaCambridge Associates / PitchBook VC benchmark ile teyit
9.8DAçık

Batık maliyet [3–6 milyar $]; kurtarılabilir yük [300–600 milyon $] ürünleştirme sermayesi; 5. yıl ürün değeri [5–12 milyar $]

KaynakKendi hesabımız (1.9, 1.6, 6.1, 6.2 üzerinden)
ReferansBatık Hazine §VII
DoğrulamaSüzme turu verisi; emsal gelir çarpanları (fiziksel yapay zekâ, sağlık teknolojisi)
9.9DAçık

9 / 18 / 36 ay hedefleri; 36 ayda DPI 1,0x; 5. yılda [3x+]

KaynakKendi hedefimiz
ReferansBatık Hazine §VII
Doğrulamaİlk 18 ayın kanıtı; yatırımcıya hedef olarak, taahhüt olarak değil
9.10DAçık

Türkiye'ye giren yıllık girişim sermayesi, bekleyen küresel kuru barutun binde birinden az (1,4 / 4.630 ≈ %0,03)

KaynakHesap (3.2 ve 9.1)
ReferansBatık Hazine §VII
Doğrulama3.2 ve 9.1'in doğrulanmasıyla otomatik

Doğrulama takvimi

AşamaKapsamSorumluSüre
1A sınıfı kaynakların orijinal belgelerinin temini (TÜİK, TÜRKPATENT, Bakanlık, Resmî Gazete)Analist2 hafta
2B/C sınıfı aktarımların birincil kaynağa geri izlenmesi; izlenemeyenlerin düşürülmesiAnalist2 hafta
3Mevzuat ve vergi maddelerinin (4.5–4.7, 3.5) YMM ve hukuk danışmanıyla teyidiDanışman3 hafta
4Emsal fonlarla doğrudan görüşme (4.1, 4.2)Kurucu ekip4 hafta
5D sınıfı varsayımların süzme turuyla veriye dönüştürülmesiProgram Direktörleri90 gün

Kural: Doğrulanmamış hiçbir rakam yatırımcı önüne çıkmaz. Belgelerdeki her sayı bu listede bir satıra, her satır bir duruma bağlıdır.